Koleje prywatne w Polsce

Private Railways in Poland/ Privatbahnen in Polen/ Chemins de fer privés en Pologne

Operatorzy:

Samorządowi
Prywatni

 

Witamy! 

Witamy gorąco w serwisie internetowym poświęconym kolejom niepaństwowym i prywatnym w Polsce- jeszcze bardzo nielicznym, ale już dziś prężnie się rozwijającym.

 

 

Wstęp  

Wiadomym jest iż najlepiej rozwinięte koleje są w tych krajach, gdzie przedsiębiorstw kolejowych jest najwięcej. Zwróćcie Państwo uwagę na znakomite koleje w Szwajcarii- jest ich aż 57, i pomimo nazywania ich potocznie "prywatnymi", tak naprawdę są głównie komunalne, a kapitał prywatny jest niewielki. Przytoczmy także przykład Republiki Federalnej Niemiec- działają tam 164 koleje niepaństwowe (tzw. Nichtbundeseigene Eisenbahnen) obsługujące pociągi pasażerskie, w sumie jest aż 211 przewoźników. To dlatego koleje niemieckie są jednymi z najlepszych w świecie. Na kolejach japońskich działa 135 operatorów (1994 rok), i tutaj także konkurencja jest przyczyną niesamowitego rozwoju rynku.

To właśnie ta różnorodność pomysłów, idei i rozwiązań, jaką wnosi na ten rynek każdy nowy przewoźnik kolejowy, jest przyczyną rozwoju kolei. Znakomitym tego przykładem jest sytuacja w Polsce- kolej upada, ponieważ brak jest innowacji, rożnorodności i postępu. Widać rządzący kompletnie nie umieją kolejami zarządzać i utzymują monopole, co powoduje bardziej upadek niż rozwój. W Polsce brak jest nawet mechanizmów powodujących postęp i zmiany. Proces zarządzania kolejami odbywa się  poprzez yardstick competition. Oznacza to, iż w każdym kraju istnieje wiele przedsiębiorstw kolejowych i ocenianie ich rezultatów odbywa się przez wzajemne porównywanie ich wyników. Czeski minister transportu może być zadowolony- koszty działalności kolei państwowej CD i prywatnych są porównywalne. Polski minister tkwi w takim zacofaniu, iż nawet nie ma czego z czym porównywać- naokoło monopol PKP. W innych krajach między kolejami istnieje konkurencja innowacji, elastyczności i wydajości. Są to monopole regionalne, ograniczone na swojej sieci. Jednak siłą napędową jest różnorodność organizacji, wielość pomysłów i sposobów, w jakie te koleje zdobywają pasażerów. Im więcej działa przewoźników, tym lepsze są koleje w danym kraju. I tym mają większe poparcie w społeczeństwie i u polityków. W Polsce natomiast wciąż utrzymuje się monopol PKP, mimo że jest to całkowicie sprzeczne z teorią ekonomiczną. Mimo to coś się w Polsce pozytywnego dzieje. Przedstawiamy więc rachityczny rynek kolei niepaństwowych, będący jeszcze w kompletnych powijakach. Czynimy to w nadziei iż rozwinie się on w przyszłości i także będziemy mieli 55- 60 operatorów kolejowych, jak w choćby w malutkich Czechach. 

 

Ekonomia...

Czy wiecie Państwo, dlaczego koleje amerykańskie przewożą aż 48,9 % ogółu przewozów towarowych, podczas gdy w Polsce jest to nieco ponad 10 %? Ponieważ działa tam aż 554 przewoźników kolejowych. Amerykańscy ekonomiści udowadniają (np. Wilson 1997) iż to  konkurencja na rynku  spowodowała spadek taryf i wzrost przewozów. Pokazuje się, ze w roku 1989  koszty usług były o 40 procent niższe niż byłyby w przypadku reżimu rynku  regulowanego. Jeżeli przewoźnik kolejowy jest monopolistą w danej relacji,  ceny usług są o 14.4 procenta wyższe i ilości przewożonych towarów o 17.4  procenta niższe niż w przypadku działającej konkurencji na tym rynku. Dodatkowa firma  kolejowa obsługująca badane połączenia pomiędzy miastami redukuje ceny o 7-10 procent i powoduje wzrost ilości przewożonych towarów o 11-14  procent. Autor udowodnił, iż ceny usług wzrastają i przewozy spadają, jeżeli zmniejsza się liczba firm na danym rynku kolejowym . W sumie koleje amerykańskie są obsługiwane przez ponad 550 operatorów, i to właśnie konkurencja miedzy nimi jest przyczyną prawie największego na świecie udziału kolei w przewozach ładunków. Autor odrzuca tezę, iż większa liczba firm na rynku powoduje zwiększenie kosztów całkowitych. Jeśliby tak w istocie było, zakładając stały popyt na usługi, ceny przewozów wzrosłyby, a tak się nie stało. Autor udowadnia ze liczba firm obsługująca rynek kolejowy jest skorelowana z cenami usług. Rynki z większą ilością podmiotów mają niższe ceny i przewożą większe ilości towarów niż rynki z mniejsza ilością konkurentów. Rynek transportu drogowego w Polsce to 60 tysięcy drobnych i elastycznych firm, natomiast rynek upadającej kolei to jeden jedyny monopol Polskich Kolei Państwowych. Pora to zmienić ! Jednak by reforma kolei się powiodła, PKP należy podzielić na niezwykle dużo przedsiębiorstw, tak by połamać monopole. 

A. Fularz

 

 

Instytut Rozwoju i Promocji Kolei  

BIURO KOORDYNATORA KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ I KOLEJOWEJ W WOJ. OPOLSKIM ul. Spychalskiego 13 pok. 10 45-716 Opole tel. 077 47 42 437 w.34  tel. 600/ 33- 60-28, e-mail: iripk-koordynator@wp.pl

IRiPK ul. Puławska 10/14; 02-566 Warszawa  skr. pocztowa 30; 02-741 Warszawa 121 Nr KRS 0000014282, NIP 521-31-37-613, REGON: 016413994; e-mail: kolej-instytut@o2.pl Konto: PBK S.A. VIII o/w Warszawie nr: 11101037-401030206765

Postal address
skr. pocztowa 30; 02-741 Warszawa 121
Electronic mail
General Information: kolej-instytut@go2.pl

Webmaster: kolej-instytut@go2.pl
 

[ Home ] Samorządowi ] Prywatni ]

Send mail to Instytut Rozwoju i Promocji Kolei (IRiPK) with questions or comments about this web site.
Copyright © 2002 Instytut Rozwoju i Promocji Kolei (IRiPK)
Last modified: października 04, 2002